Psychosomatische problemen verdubbeld in 4 jaar

Opgebrand door hoge werkdruk
Meer werk en minder mensen om het uit te voeren. Het resultaat: steeds meer werknemers vallen uit door overspannenheid of een burn-out.

Het is zo langzamerhand de meest gehoorde klacht op de werkvloer. Of het nu gaat om postbezorgers, leraren, bejaardenverzorgers of compliancemedewerkers van ING, last van hoge werkdruk hebben ze allemaal. Als vakbond FNV de werknemers in de publieke sector oproept om dinsdag in een stille tocht door Den Haag te lopen, prijkt minder werkdruk dan ook bovenaan het eisenlijstje. Die eis gaat nog voor de roep om hoger loon. Mede door de stevige economische groei en de daarmee gepaard gaande personeelstekorten komt steeds meer werk terecht op de schouders van steeds minder mensen.
Dat kan bijna niet zonder gevolgen blijven voor de gezondheid. Cijfers die het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten (NCvB) en het Coronel Instituut voor Arbeid en Gezondheid van Amsterdam UMC naar buiten hebben gebracht, onderstrepen dat. Steeds meer werknemers, vooral in leidinggevende functies en intellectuele beroepen, vallen uit met psychische aandoeningen, zoals overspannenheid en burn-out.
De problemen doen zich het meest voor in het onderwijs, bij de overheid en in de zorg, precies die sectoren waarvan de werknemers dinsdag de straat op gaan. Het rapport legt een direct verband tussen die stijging en een toename van de werkdruk onder de werknemers. Op iedere 100.000 werknemers meldden bedrijfsartsen er vorig jaar 179 af met een beroepsziekte. In 2016 was dat nog 161 per 100.000. In 57% van de gevallen gaat het om psychische klachten, tegen 42% in 2016.
oewel dit cijfer mogelijk wordt vertekend door het wegvallen van bepaalde registraties uit de bouw en extra aandacht voor het probleem door campagnes over werkstress, is de stijgende trend volgens Henk van der Molen, hoofd van het NCvB, onmiskenbaar. Dat blijkt ook uit het feit dat het aantal werknemers in het hogere segment dat overspannen of opgebrand uitvalt, al jarenlang met gemiddeld 6% per jaar stijgt.

Meer risico
Werknemers met elementaire en industriële beroepen – interieurverzorgers, vakkenvullers, productiemedewerkers – lopen meer risico op fysieke beroepsziekten, zoals aandoeningen van het bewegingsapparaat (vooral door handmatig zwaar werk) en slechthorendheid door lawaai. Beroepsziekten komen bij deze groep overigens bijna drie keer zo vaak voor als bij hoger opgeleide werknemers. Ook leeftijd en geslacht zijn bepalende factoren. Van alle mensen met een beroepsziekte is 72% ouder dan 41 jaar. Tot het vijftigste jaar blijken vrouwen veel bevattelijker voor beroepsziekten. Daarna komen die juist meer bij mannen voor.
Psychische beroepsziekten zijn een kostbare aangelegenheid voor werkgevers, omdat ze vaak gepaard gaan met langdurig verzuim. Bijna een derde van de werknemers met een psychisch probleem valt zes maanden of langer uit en nog eens ruim een derde drie tot zes maanden. Uit het rapport blijkt dat 3 tot 4% arbeidsongeschikt blijft.

Cao-afspraken
Vanwege de zorgen over werkdruk en daaruit voortvloeiende klachten maken werkgevers en werknemers in cao’s vaker afspraken over werkdruk. In 2016 was dat nog in zo’n 12% van de cao’s het geval, in 2017 liep dat op tot 19%. Dit jaar staat de teller al op 19%, aldus Jannes van der Velde van werkgeversvereniging AWVN. Hij is geen voorstander van cao-afspraken: werkdruk zou zich niet goed lenen voor algemene afspraken en kan beter dicht op de werkvloer worden geregeld.
De vakbonden zetten het onderwerp wel nadrukkelijk op de agenda. De FNV ziet de opkomst van flexibel werk en de noodzaak om continu bereikbaar te zijn als belangrijke oorzaken. ‘Oproepcontractjes, min-maxcontracten waardoor je nauwelijks invloed hebt op roosters, continue bereikbaarheid, constante wisseling van collega’s: het levert enorme werkdruk op’, zegt coördinator arbeidsvoorwaardenbeleid Zakaria Boufangacha van de FNV.

psychomatische-problemen

Opgejaagde koks
Volgens het Centraal Bureau voor Statistiek ervaren koks, artsen, juristen en managers in de dienstverlening de hoogste werkdruk. Koks hebben het gevoel dat zij snel moeten werken. Artsen, juristen en managers hebben naar eigen beleving zeer veel werk. Gespecialiseerde verpleegkundigen scoren hoog op emotioneel zwaar werk en intimidatie. Emotionele zwaarte speelt een rol voor alle dienstverlenende zorg- en onderwijsberoepen.
Van der Velde ontkent niet dat de werkdruk is toegenomen door de economische groei en de daarmee samenhangende schaarste aan personeel. ‘Een bedrijf dat meer orders krijgt, vindt niet zomaar twintig man extra personeel. Dus moet het werk opnieuw verdeeld worden, onder meer via overwerk.’ Dat werkgevers er bewust op aansturen om meer werk door minder mensen te laten doen, wil er bij hem niet in. ‘Dat overwerk moet de werkgever ook betalen en structureel heeft hij er geen baat bij als zijn personeel door ziekte uitvalt.’

Sociale media
De echte oorzaken van werkdruk zijn volgens hem niet zo gemakkelijk te achterhalen. Het probleem speelt bijvoorbeeld al veel langer in het onderwijs, terwijl die sector niet erg conjunctuurgevoelig is. ‘In de onderwijs-cao is nu afgesproken om te onderzoeken hoe dat mechanisme in elkaar zit. Een van de hypotheses is de regeldruk waar leerkrachten aan zouden blootstaan.’
Van der Velde wijst ook op externe factoren, zoals het gebruik van smartphones en andere beeldschermen thuis, ‘waardoor werknemers ’s morgens niet 100% fris op hun werk verschijnen’. Volgens Van der Molen hebben bijna alle beroepsziekten mede te maken met factoren buiten de werksfeer. Pas als de aandoening ‘in overwegende mate’ door het werk komt, is het een beroepsziekte. De bedrijfsarts moet die afweging maken.

Plaspauze
Volgens NCvB-onderzoeker Van der Molen geven de bedrijfsartsen ‘inhoudelijke werkbelasting’, oftewel de hoeveelheid werk, als belangrijkste met het werk samenhangende oorzaak van psychische klachten. Daarna komen problemen met collega’s en de werkgever, en het werkritme, zoals het tempo en de mogelijkheid om te pauzeren. Vooral die laatste factor is vorig jaar veel vaker genoemd. De ‘plaspauze’ speelde ook een hoofdrol bij de stakingen in het regionaal vervoer eerder dit jaar.
De huidige definitie van burn-out gaat al 35 jaar mee, terwijl de kennis over de kwaal flink is toegenomen. Volgens de Nederlandse hoogleraar psychologie Wilmar Schaufeli, die samen met Belgische collega’s werkt aan een nieuwe definitie, wordt de aandoening hoofdzakelijk veroorzaakt door een disbalans tussen hoge werkeisen en onvoldoende hulpbronnen. Volgens hem zou het ‘een beetje onzinnig’ zijn om gebruik van sociale media onderdeel van de definitie te maken, want dat zou betekenen dat burn-out alleen kan voorkomen bij mensen die daar gebruik van maken.

Door Rik Winkel, Financieel Dagblad
https://fd.nl/achtergrond/1271726/opgebrand-door-hoge-werkdruk

CONTACT

Luchthavenweg 81.247
5657EA Eindhoven
info@preventicons.nl
T 040-782 02 50
> Diensten
> FAQ
> Aansluiten
Verzuim in cijfers 
Copyright © 2018 – Preventicons